EDUKACJA CZYTELNICZA

o bibliotece
regulaminy
statystyka wypożyczeń
katalogi
zestawienia bibliograficzne
edukacja
czytelnicza
bestseller miesiąca
cytaty
w kąciku
z książeczką
wykazy nabytków
biblioteki
grójeckie
katalog WWW
strona główna


UNIWERSALNA KLASYFIKACJA DZIESIĘTNA
BIBLIOGRAFIA ZAŁĄCZNIKOWA
APARAT INFORMACYJNY KSIĄŻKI
RODZAJE PIŚMIENNICTWA


UNIWERSALNA KLASYFIKACJA DZIESIĘTNA

Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna (UKD) - międzynarodowy system klasyfikacji piśmiennictwa stosowany w bibliografiach i katalogach bibliotecznych.
System ten dzieli całość wiedzy na 10 głównych działów oznaczonych cyframi arabskimi. Każdy z działów można podzielić na kolejne 10 poddziałów. Im bardziej szczegółowy podział, tym więcej znaków zawiera jego symbol.
Pierwsze wydanie UKD ukazało się w 1905 roku. Ze względu na nieustanny rozwój nauki i techniki system jest ciągle aktualizowany.

Działy główne Uniwersalnej Klasyfikacji Dziesiętnej

0  Dział ogólny
2  Religia. Religioznawstwo. Teologia
3  Nauki społeczne. Ekonomia. Prawo. Administracja. Szkolnictwo
4  Dział 4 jest wolny
5  Matematyka. Nauki przyrodnicze
6  Nauki stosowane. Medycyna. Technika. Rolnictwo. Przemysł
7  Sztuka. Rozrywki. Sport
8  Językoznawstwo. Nauka o literaturze. Literatura piękna
9  Archeologia. Prehistoria. Geografia. Biografie. Historia

Przykład rozbudowy działu:

6  Nauki stosowane. Medycyna. Technika. Rolnictwo. Przemysł
61   Medycyna
616  Choroby. Patologia. Medycyna kliniczna
616.8  Neurologia. Choroby układu nerwowego
616.89  Psychiatria. Choroby psychiczne. Psychopatologia 616.891  Psychonerwice


BIBLIOGRAFIA ZAŁĄCZNIKOWA

Bibliografia (gr. biblion - książka, grafo - piszę) - spis dokumentów dobranych według pewnych kryteriów.

Bibliografia załącznikowa (literatura przedmiotu) - spis bibliograficzny dołączony do pracy zawierający wykaz wykorzystanych przez autora dokumentów.
Zasady sporządzania bibliografii załącznikowej są uregulowane przez następujące normy:
PN-ISO 690: 2002 Dokumentacja - Przypisy bibliograficzne - Zawartość, forma i struktura.
PN - ISO-2:1999 Informacja i dokumentacja - Przypisy bibliograficzne - Dokumenty elektroniczne i ich części.
  • Bibliografia załącznikowa powinna być umieszczona na końcu pracy.
  • Opisy bibliograficzne należy uszeregować w kolejności alfabetycznej i ponumerować.
  • Poszczególne elementy opisu oddziela się wybranym znakiem interpunkcyjnym, stosowanym konsekwentnie we wszystkich opisach w danej bibliografii.
  • Dane do opisu bibliograficznego czerpie się w pierwszej kolejności ze strony tytułowej
  • Oznaczenie wydania pomija się w przypadku wydania pierwszego
  • ISBN (International Standard Book Number) - międzynarodowy znormalizowany numer książki, zawiera zakodowane informacje o wydawcy


Przykłady opisów bibliograficznych



  1. Opis bibliograficzny książki (jeden, dwóch lub trzech autorów)
    Miłosz Czesław: Historia literatury polskiej do roku 1939. Kraków: Znak, 1993. ISBN 83-7006-424-8.
    (Nazwisko i imię autora: Tytuł. Oznaczenie wydania. Tom. Miejsce wydania: Wydawca, rok wydania. ISBN.)

  2. Opis bibliograficzny fragmentu książki
    Miłosz Czesław: Historia literatury polskiej do roku 1939. Kraków: Znak, 1993. Proza w okresie romantyzmu, s. 295-301.
    (Nazwisko i imię autora: Tytuł. Oznaczenie wydania. Tom. Miejsce wydania : Wydawca, rok wydania. Tytuł fragmentu, strony.)

  3. Opis bibliograficzny pracy zbiorowej:
    Literatura polska 1990-2000. Pod red. Tomasza Cieślaka i Krystyny Pietrych. T. 2. Kraków: Zielona Sowa, 2002. ISBN 83-7220-592-2.
    (Tytuł. Nazwa redaktora. Oznaczenie wydania. Tom. Miejsce wydania: Wydawca, rok wydania.  ISBN.)
    (Dotyczy też antologii.)

  4. Opis bibliograficzny rozprawy w pracy zbiorowej:
    Zalewski Cezary: Czytanie obrazu. Motyw fotografii w prozie ostatniej dekady. W: Literatura polska 1990-2000. Pod red. Tomasza Cieślaka i Krystyny Pietrych. T. 2. Kraków: Zielona Sowa, 2002. s. 394-420.
    (Nazwisko i imię autora rozprawy: Tytuł rozprawy. W: Tytuł. Nazwa redaktora. Oznaczenie wydania. Miejsce wydania : Wydawca, rok wydania, strony.)

  5. Opis bibliograficzny artykułu w czasopiśmie:
    Dabert Dobrochna: Kino polskie z cenzurą w tle. "Polonistyka" 2006 nr 5 s. 6-12.
    (Nazwa autora: Tytuł artykułu. "Tytuł czasopisma" rok numer strony zajęte przez artykuł.)

  6. Opis bibliograficzny strony internetowej:
    O bibliotece [online]. Warszawa: Biblioteka Narodowa, cop. 2005-2006 [dostęp : 20.01.2007] Dostępny w Internecie: http://www.bn.org.pl/index.php?id=2.
    (Tytuł [nośnik]. Miejsce wydania: Wydawca, Data wydania [Data dostępu]. Warunki dostępu)

  7. Opis bibliograficzny artykułu w czasopiśmie internetowym :
    Januszkiewicz Michał: "Kółko w maszynie, mucha w pajęczynie" (czyli o człowieku funkcjonalnym według Witolda Gombrowicza). W: "Nowe Pismo" [online]. 2006 nr 7 [ dostęp 18.01.2007]. Dostępny w Internecie: http://www.nowepismo.pl/index.php?mode=art&value==224. ISSN 1734-6606.
    (Nazwisko i imię autora:Tytuł artykułu. W: "Tytuł czasopisma" [nośnik]. Rok numer [data dostępu]. Warunki dostępu. ISSN.)
  8. Opis bibliograficzny recenzji w czasopiśmie:
    Lubelski Tadeusz: Historia kina polskiego. Katowice: "Videograf II", 2009. ISBN 9788371836664. Rec. Rutkowska Teresa: Archeologia filmu. "Nowe Książki" 2009 nr 6 s. 39. (Opis bibliograficzny recenzowanej książki. Rec. Opis bibliograficzny artykułu w czasopiśmie.)
  9. Opis bibliograficzny wywiadu:
    Kapuściński Ryszard: Mam podwójne życie. Rozm. przepr. Katarzyna Janowska. "Polityka" 2004 nr 39 s. 68 - 72. (Nazwisko i imię osoby, która udziela wywiadu: Tytuł wywiadu. Rozm. przepr. Imię i nazwisko osoby przeprowadzającej wywiad. "Tytuł czasopisma" rok strony.)
  10. Książka w Internecie:
    Hłasko Marek: Ósmy dzień tygodnia [on line] [dostęp 19 września 2005]. Dostępny w Internecie: http://www.literatura.za pis.net.pl/okresy/ wspolczesnosc/hlasko/osmy.htm. (Nazwisko i imię autora: Tytuł książki [nośnik] [data dostępu]. Warunki dostępu.)
  11. Opis bibliograficzny obrazu (rzeźby, dzieła architektury):
    Velasquez Diego: Infantka Małgorzata [il.]. W: Rzepińska Maria: Siedem wie- ków malarstwa europejskiego. Wyd. 2 popr. i uzup. 1986, nr il. XLVI. (Nazwisko i imię artysty: Tytuł [il.]. W: Nazwisko i imię autora: Tytuł. Oznaczenie wydania. Miejsce wydania: Wydawca, rok wydania, strona.)
  12. Opis bibliograficzny filmu:
    Cudzoziemka [film]. Reż. Ryszard Ber [VHS]. Warszawa: AGF, 1986. (Tytuł filmu [film]. Reż. Nazwisko i imię reżysera [nośnik]. Miejsce wydania: Wydawca, rok wydania.)

 APARAT INFORMACYJNY (NAUKOWY, POMOCNICZY) KSIĄŻKI:

  1. Spis treści.
  2. Tekst wprowadzający:
    • przedmowa (informacje dotyczące powstania utworu i problemów poruszanych przez autora - pisze autor, wydawca, tłumacz lub inna osoba),
    • wstęp (integralna część utworu, wprowadzenie w jego tematykę - zawsze pisze autor).
  3. Przypisy (najważniejszy element aparatu naukowego - uwagi, wyjaśnienia umieszczone na końcu strony, rozdziału bądź książki; pisze autor, tłumacz lub wydawca):
    • objaśniające,
    • biograficzne,
    • bibliograficzne.
  4. Pozatekstowe źródła informacji: tabele, wykresy, mapy, ilustracje.
  5. Aneksy (załączniki, dodatki).
  6. Bibliografia załącznikowa (wykaz dokumentów, które autor wykorzystał przy pisaniu utworu).
  7. Słowniczki terminów.
  8. Indeksy (skorowidze) (spisy nazwisk, nazw miejscowych, terminów - ułatwiają szybkie dotarcie do poszukiwanych informacji).
  9. Wykaz skrótów.
  10. Spis ilustracji
  11. Żywa pagina (informacja drukowana w dodatkowym wierszu, zwykle u góry strony nad tekstem, zawiera najczęściej powtórzenie tytułu rozdziału, a w encyklopediach i słownikach - hasła pierwszego lub ostatniego na danej kolumnie).

 RODZAJE PIŚMIENNICTWA ZE WZGLĘDU
NA SPOSÓB OPRACOWANIA TREŚCI:

  1. Teksty źródłowe (dokumenty, z których czerpie się materiały do pracy naukowej lub utworu literackiego).
  2. Prace naukowe:
    • monografia (wszechstronne opracowanie określonego przedmiotu lub zagadnienia),
    • zarys (zbiór najważniejszych wiadomości z danej dziedziny),
    • przyczynek (wybrane szczegóły obszerniejszego zagadnienia),
    • dysertacja (praca przedstawiona w celu uzyskania stopnia naukowego).
  3. Literatura popularnonaukowa (popularyzuje zagadnienia naukowe w formie przystępnej dla szerszego kręgu odbiorców).
  4. Podręczniki (m. in. szkolne, akademickie).
  5. Wydawnictwa informacyjne.
    • bezpośrednie (dostarczają odpowiedzi na postawione pytanie, np. słowniki, encyklopedie, leksykony, wydawnictwa albumowe, książki adresowe i telefoniczne, tablice chronologiczne, atlasy, roczniki, katalogi muzeów, wystaw).
    • pośrednie (informują o tym, w jakim źródle można znaleźć potrzebną informację, np.bibliografie, poradniki bibliograficzne, katalogi księgarskie i wydawnicze.)
  6. Literatura piękna (dzieła, w których dominuje funkcja estetyczna).
  7. Publicystyka (dział piśmiennictwa zajmujący się omawianiem i komentowaniem aktualnych problemów politycznych, społecznych, gospodarczych, kulturalnych itp.).
do góry